prioriteiten

De dagen, weken, maanden snellen in hoog tempo voorbij, en we slagen er amper in om updates te posten …
Na de Ecobouwers opendeurdagen had de nieuwe regering ons, net als zovelen, verrast met verregaande besparingsmaatregelen. In haar drang om de begroting rond te krijgen, werden ongeveer alle subsidies voor energiebesparende maatregelen afgeschaft. De trias energetica indachtig misschien soms wel terecht (de oversubsidiering van PV-panelen maakte het plaatsen ervan tot een beleggingsproduct …), maar in andere gevallen erg kortzichtig. De Belgische woningen behoren gemiddeld tot de minst geïsoleerde van Europa; vooral bij renovatie van bestaande woningen waren isolatiepremies een goede stimulans om net iets beter te doen. Nu is er enkel voor dakisolatie iets overgebleven, dacht ik. Een beetje langetermijnvisie had zeker geen kwaad gekund …

Voor nieuwbouw schiet er zelfs niets meer over. Ook de belasting-verminderingen voor laagenergie-, passief- en nulenergiewoningen zijn weggevallen, terwijl net die premies kandidaat-(ver)bouwers over de streep zouden kunnen trekken om verder te gaan dan de (beperkte) eisen die nu door het Vlaams Energieagentschap (VEA) opgelegd worden. Mensen die nu bezig zijn aan de bouw van hun passiefwoning worden voor voldongen feiten gesteld, voor hen wordt het afwachten wat de Vlaamse overheid gaat doen.

Wij gaan onze aanvraag voor certificatie tot nulenergiewoning vermoedelijk nog net op tijd ingediend hebben. Enkele weken voor aankondiging van de bezuinigingsmaatregelen hadden we 14 PV-panelen besteld: voldoende om ons elektriciteitsverbruik voor verwarming en warm water te dekken, en een beetje extra. Plaatsing en keuring volgden midden december, zodat we ons certificatiedossier nog net voor het jaareinde konden indienen.
Niet dat deze premies in ons budget ingecalculeerd zaten; maar we hoopten toch hiermee de meerkost van passiefbouw voor een deel te kunnen compenseren. Want die meerkost is er: meer isolatie, duurdere ramen, een meer gedetailleerde uitwerking van bouwknopen, … Maar ook het feit dat passiefbouw nog geen standaard bouwproces is, en daardoor door veel aannemers behoedzaam gemeden, zorgt ervoor dat de bouwkost hoger oploopt dan wat in principe mogelijk zou moeten zijn.
Dit zou in de toekomst moeten verbeteren wanneer meer aannemers meer vertrouwd zijn geraakt met het principe, waardoor het mechanisme van vraag en aanbod iets meer ten gunste van de bouwheer zou moeten beginnen werken.

Op bezoek in de huizen van morgen

Onze Ecobouwers opendeur zit er alweer op: 2 groepen van telkens 15 mensen met interesse in duurzaam bouwen bezochten dit weekend onze woning. Opvallend: een pak meer bezoekers dan vorig jaar heeft zelf plannen om binnenkort passief te bouwen of was al begonnen met de bouw van een passiefwoning. Naast de bouwheren begeven ook meer architecten zich op het terrein van passiefbouw. Grote achterblijvers blijken de aannemers, vooral dan op vlak van massiefbouw.

De vragen van onze enthousiaste bezoekers waren dit jaar dan ook meer technisch van aard: hoe realiseren we de bijverwarming, waarom de keuze voor een bodemwisselaar, wat is het voordeel van vloerverwarming ten opzichte van centrale luchtverwarming, hoe vermijd je koudebruggen aan raamkaders, enz. Vraag nummer 1 blijft hoe groot ons verbruik is in vergelijking tot een traditionele woning. Na bijna anderhalf jaar ervaring in ons passiefhuis kunnen dan ook we mooi de balans opmaken in alle seizoenen.

Was je dit jaar te laat om onze woning te bezoeken? Hou dan volgend jaar zeker de inschrijvingsdatum van Ecobouwers Opendeur in de gaten!

belgische prijs energie 2011

Door alle drukte zouden we het haast vergeten melden, maar vorige week heeft onze woning de Belgische Prijs voor Architectuur en Energie 2011 behaald, in de categorie: Energie – eensgezinswoningen. Mooie beloning voor Bart en Barbara van Blaf !
De prijsuitreiking vond plaats in de Bozar. De organisatoren hadden vooraf ook de opdrachtgevers van de genomineerde projecten uitgenodigd; ook al leek ons de kans klein, het blijft natuurlijk een ‘once in a lifetime’ gelegenheid. Dus was ook ik toch naar Brussel afgezakt. Voor een volle zaal praatte Chantal Pattyn het geheel aan elkaar.

Wel even schrikken toen onze woning als laureaat uit de bus kwam … Samen met Bart en Lieven op het podium, waar Chantal een aantal vragen op ons afvuurde. Op haar vraag hoe het gesteld is met het comfort in een passiefwoning, heb ik ooit wel al meer geïnspireerde antwoorden gegeven … (niet makkelijk, met al die schijnwerpers op je gericht).

De verantwoording van de jury valt te lezen op de website van A+, het organiserende architectuurmagazine. Terwijl de jury enerzijds enthousiast was over de architecturale kwaliteiten en de manier waarop we een doorgedreven energiezuinigheid bekomen hebben, ervaart ze als een knelpunt dat de woning door haar ligging (in een verkaveling, niet in de stadskern) minder het duurzaamheidsaspect uitstraalt. Daar zijn we ons zeker van bewust. Als consequente gebruikers van fiets en openbaar vervoer kunnen we alleen maar ons best doen om onze ecologische impact zo laag mogelijk te houden (en we denken dat we daar ook vrij goed in slagen). We beseffen goed dat een vrijstaande woning in een verkaveling een minder duurzame optie is dan een rijwoning in de stad. Net omdat we een lapje van de schaarse Vlaamse grond innemen, wilden we dit op een zo duurzaam mogelijke manier doen. We tonen met onze woning en onze mobiliteitsgedrag dan ook aan dat het stereotiepe beeld van de Vlaamse verkaveling kan doorbroken worden. Vergeet ook niet dat ca 4 jaar geleden passief bouwen nog veel minder gekend was, de architecten die ermee vertrouwd waren nog veel dunner gezaaid, en passief verbouwen al helemaal zeldzaam.

Dat we trots zijn op het eindresultaat is zeker. En het comfort in een passiefwoning is inderdaad fantastisch: het is meer dan gewoon “warm in de winter, koel in de zomer”. Het gaat ook over dingen als: nergens een koudegevoel hebben door tocht of in de buurt van ramen of deuren, overal dezelfde behaaglijke temperatuur (dus geen kou in slaapkamer of toilet), verse lucht. En over het comfortgevoel dat een rechtstreeks gevolg is van de manier waarop onze woning ingedeeld is (het ontwerp dus): een ruime open leefruimte die een heel direct contact geeft met de buitenwereld, de dag rond natuurlijk zonlicht, …

De reactie van Bart na de prijsuitreiking is te zien op YouTube.

nominatie

Toch even melden dat onze architecten (BLAF) voor het ontwerp van onze passiefwoning genomineerd zijn voor de Belgische Prijs voor Architectuur en Energie 2011. Onze woning kwam eind juni op de shortlist voor de Energieprijs, in de categorie eengezinswoningen.

Nu dinsdag (25 oktober) volgt de prijsuitreiking en zullen we te weten komen wie van de vier genomineerden het uiteindelijk gehaald heeft …
Vorig jaar ging de Prijs voor Energie al naar BLAF, voor de passiefwoning van architecte Barbara Oelbrandt.

ecobouwers opendeur

Even melden dat de Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen (BBLV) ook dit jaar weer haar Ecobouwers Opendeur organiseert, en dit van 5 tot 13 november. Tijdens twee opeenvolgende weekends kan je op verschillende tijdstippen meer dan 140 energievriendelijke woningen bezoeken. BBLV probeert hiermee zowel energiezuinigheid als het gebruik van bio-ecologische materialen te stimuleren.

Ook wij doen dit jaar weer mee. Zowel op 12 als 13 november stellen we onze woning open voor bezoekers. Onze woning is intussen grotendeels afgewerkt, zodat de opbouw van muren en andere schildelen niet meer zichtbaar is. Wel gaan we iets meer kunnen vertellen over hoe het bouwproces verlopen is, en wat nu onze ervaringen zijn met wonen in een goed geïsoleerde woning. We hebben intussen al één winter en twee zomers meegemaakt, en weten dus hoe het voelt …

Inschrijven hiervoor kan vanaf 19 oktober.

droge voeten

We hebben ondertussen niet stilgezeten … Wel hebben we onze focus wat meer verlegd naar de buitenkant, en proberen we er nu voor te zorgen dat we volgende winter met propere schoenen binnen geraken.
Zo heeft Concresco vlak na het bouwverlof terras en oprit geplaatst: een antracietkleurige gepolierde beton die mooi contrasteert met de ondertussen volledig vergrijsde padoek gevelbekleding van onze passiefwoning. Heel tevreden zijn we van het resultaat; de curinglaag is wel nog niet volledig afgesleten, maar kleur en uitvoering zijn zeker geslaagd. Voorlopig ook geen barsten te bespeuren.

En eind vorige week is onze gazon ‘gearriveerd’: graszoden die op rollen geleverd werden en dezelfde dag nog geplaatst werden door Greenscaping. Het is nog even wachten voor we op het gras mogen lopen, tot de wortels zich goed in de bodem gehecht hebben. Door het uitzonderlijk warme weer betekent dit dus: water sproeien. Maar normaal gezien zouden de weergoden ons over een paar dagen moeten bijstaan …
Dezelfde firma zal volgende week ook de helling aan de zuidgevel afwerken. De drainage, vorige winter de oorzaak van ons vochtprobleem, werd vlak voor de zomer al in samenspraak met onze architect aangepast en zal ons in de toekomst hopelijk vrijwaren van verder onheil. Greenscaping zal nu steenkorven plaatsen om het niveauverschil aan de zijkanten op te vangen.

Ook voor de kinderen is het leuk om in een echte tuin (of toch iets dat al in de buurt begint te komen …) te kunnen spelen.

be.passive (7)

In het nieuwe nummer van be.passive: een artikel gewijd aan onze passiefwoning … Het volledige nummer kan je hier vinden, het artikel zelf kan je lezen vanaf p.62. Enkele onnauwkeurigheden achteraan in het artikel: we hebben geen aardwarmte- maar bodemwarmtewisselaar, en het rendement van ons balantieventilatietoestel zit gelukkig aan 85% (niet 75%).
In dit nummer vind je eveneens een artikel over de passiefkantoren van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) in Leuven, een gebouw waardoor wij ons zeker hebben laten inspireren. Net zoals bij onze woning werd gebruik gemaakt van kalkzandsteen, waaraan een houtskelet bevestigd werd (gevuld met glaswol) en waarop dan verticale houten gevelbeplanking gemonteerd werd. Knap ook om te zien hoe door monitoring van het energieverbruik de technieken bijgestuurd werden om een nog beter resultaat te behalen.


Omdat verschillende mensen vragen hebben hoe onze gevelbekleding in padoek er ondertussen uitziet, tonen we hier een paar foto’s die we deze week gemaakt hebben, dus ongeveer 1 jaar na plaatsing.
Zoals je kan zien, is het hout mooi verder vergrijsd (maar nu wel stabiel denken we). We zien enkel nog een kleurverschil aan de oostkant, waar een deel pas maanden later geplaatst werd. Maar ook daar begint de overgang te vervagen.
En verder is ook duidelijk dat we nog heel wat werk hebben aan onze tuin … Maar er is beterschap op komst: binnen enkele maanden worden oprit en grasperk aangelegd, en nog voor het verlof zou de drainage vooraan correct geplaatst worden.

be.passive (6)

Begin deze maand is weer een nieuw nummer van be.passive verschenen. In dit nummer onder meer een reportage over een passiefwoning in Kalmthout, die qua stijl toch wel wat gelijkenissen vertoont met onze woning: een moderne lichte woning met plat dak, en een met hout afgewerkte gevel. Daarnaast ook een verslag van de renovatie van een rijwoning naar de passiefhuisstandaard: een hele prestatie, want de passiefhuisprincipes zijn veel moeilijker toe te passen bij renovatie dan bij nieuwbouw.

Maar ook onze woning komt even aan bod, in een artikel waarin dieper wordt ingegaan op een aantal bouwdetails. Van onze woning worden de resultaten van een koudebrugberekening van het lage westenraam getoond (p.42-43). Iets waarvoor onze architecten gezorgd hebben. Wel jammer dat er in de begeleidende info een paar kemels geslopen zijn: de netto bewoonbare oppervlakte moet eigenlijk 219 m2 zijn, en de technieken werden natuurlijk door HDCV geleverd.

epb

Ons passiefhuiscertificaat hebben we behaald (we wachten wel nog op ons ‘diploma’), maar om aan de Vlaamse regelgeving te voldoen is het de EPB-aangifte die telt. Die aangifte had eigenlijk voor 1 januari dienen te gebeuren (dwz binnen de 6 maand na verhuis). We hebben hiervoor al een voorlopig resultaat berekend (K14, E19), maar wachten nog op antwoord van het Vlaams Energieagentschap (VEA) om bevestiging te krijgen dat ons compacttoestel (Drexel & Weiss Aerosmart XLS) correct ingebracht is in de EPB-software.
Deze vraag is begin december (2010) gesteld. Na verder informeren bij het VEA bleek dat zij de vraag doorgespeeld hebben aan het WTCB, maar daar lijkt voorlopig niets te bewegen. En zeggen dat het VEA typisch rekent op 5 werkdagen om vragen te beantwoorden … We wachten nog even af; desnoods dienen we de aangifte zo in. Indien er mensen zijn die de Aerosmart XLS al eerder ingegeven hebben in de EPB-software, mogen ze ons gerust contacteren!

gecertificeerd!

We hadden lang gewacht om zelf initiatief te nemen, maar met de deadline van eind februari in zicht hadden we dan toch zelf gebeld naar het Passiefhuisplatform. Vorig jaar hadden we nog net voor het kerstverlof ons dossier ingediend zodat we in geval van certificatie al vanaf aanslagjaar 2010 van een verminderde personenbelasting zouden kunnen genieten (voor 2010 is dit: 10 jaar lang 830 €). Maar daarvoor diende onze woning wel ten laatste in februari gecertificeerd te worden. Al is voor ons de bevestiging dat we werkelijk voldoen aan de passiefhuisnorm minstens even belangrijk.
We hadden eerder al vernomen dat het Passiefhuisplatform bijna steeds nog een aantal bijkomende gegevens of berekeningen vraagt om te kunnen verifiëren of een passiefwoning in spe werkelijk aan alle vereisten voldoet. In de praktijk betekent dit dat er gedurende enkele weken over en weer gecommuniceerd wordt, vooraleer de definitieve beslissing over al dan niet certificering volgt.

Niets van dit alles in ons geval, je begrijpt dan ook onze groeiende ongerustheid. Vandaar ons telefoontje naar het Passiefhuisplatform. De eerste reactie was alvast niet bemoedigend: “U bent toch zeker dat het dossier al ingediend is?” Lap, vonden ze toch wel niets terug van ons dossier …! De reden bleek uiteindelijk vrij simpel te zijn: onze dossier bleek net goedgekeurd te zijn, waardoor dit niet langer op de stapel met aanvragen tot certificatie lag … Blijkbaar gebeurt het uiterst zelden dat een dossier van de eerste keer, zonder opmerkingen, goedgekeurd wordt.
In Vlaanderen zouden we passiefwoning 66 zijn. Ook voor Blaf Architecten een opsteker: voor hen is dit hun eerste gecertificeerde passiefwoning.

We kunnen dus eerstdaags het officiële certificaat in de brievenbus verwachten. Binnenkort meer …